آزمایشگاه صنایع
چهار نگاهِ کمی به صنایعِ بورس تهران: شاخصِ هموزنِ هر صنعت، پهنای درونصنعتی، ماتریسِ حرارتیِ بازدهِ ماهانه و ماتریسِ پیشرو/پسرو.
شاخصهای رسمیِ صنعت وزنیِ ارزشِ بازارند و چند نمادِ بزرگ حرکتشان را تعیین میکنند. این صفحه عمداً از سمتِ دیگر نگاه میکند: شاخصِ هموزن که در آن هر عضوِ صنعت یک رأی دارد، پس آنچه میبینید رفتارِ «نمادِ متوسطِ» آن صنعت است نه رفتارِ غولِ آن. اختلافِ این دو خودش یک سیگنال است.
پهنای درونصنعتی همان سؤال را در سطحِ اعضا میپرسد: چند درصدِ اعضا بالای میانگینِ متحرکِ ۵۰ روزهٔ خودشاناند، چند درصد امروز مثبت بستهاند، و خطِ تجمعیِ صعود منهای نزول به کدام سو میرود. ماتریسِ ماهانه ۲۴ ماهِ شمسیِ اخیر را در یک قاب میگذارد و ماتریسِ پیشرو/پسرو میسنجد که بازدهِ هفتهٔ گذشتهٔ کدام صنعت با بازدهِ این هفتهٔ صنایعِ دیگر همبسته است.
راهنمای این صفحه
- گروهبندیِ صنعت از خودِ TSETMC میآید؛ صندوقها، اوراقِ بدهی و اختیارِ معامله در هیچ صنعتی شمرده نمیشوند.
- بازدهِ روزانه همیشه «قیمتِ پایانی تقسیم بر قیمتِ دیروز» است، پس افزایشِ سرمایه پرشِ ساختگی نمیسازد.
- «بزرگترین اعضا» بر پایهٔ ارزشِ معاملات است، نه ارزشِ بازار — تعدادِ سهامِ شرکت در این پایگاه ذخیره نمیشود.
- همبستگی علیت نیست. ماتریسِ پیشرو/پسرو یک مشاهدهٔ آماری است، نه پیشبینی.
پروفایل صنعت
؟شاخص هموزن و ارزش معاملات
پایهٔ شاخص ۱۰۰ در نخستین روزِ بازه است، پس عددِ مطلقش معنا ندارد و فقط شیبش خوانده میشود. روزهایی که کمتر از سه عضوِ صنعت معامله شدهاند اصلاً وارد سری نمیشوند. ارزشِ معاملات در گریدِ جدا کشیده شده است تا دو مقیاسِ ناهمجنس روی یک محور تقاطعِ ساختگی نسازند.
بزرگترین اعضا
؟ترتیب بر پایهٔ ارزشِ معاملات است نه ارزشِ بازار؛ نمادِ کمگردشِ بزرگ ممکن است پایین بنشیند.
برترین و بدترین ۳۰ روز
؟اعضایی که در این بازه کمتر از پنج روزِ معاملاتی داشتهاند کنار گذاشته شدهاند.
پهنای درونصنعتی
؟سلامت درونی صنعت
مخرجِ درصدِ «بالای MA50» فقط اعضاییاند که دستِکم ۵۰ روزِ معاملاتی تاریخچه دارند؛ نمادِ تازهوارد نه در صورت میآید نه در مخرج. خطِ AD جمعِ تجمعیِ (اعضای مثبت − اعضای منفی) از ابتدای همین بازه است، پس مقدارِ مطلقش وابسته به بازه است و فقط جهتش خوانده میشود.
ماتریس بازده ماهانه
؟صنعت × ماه
ماهها شمسیاند چون رفتارِ بازارِ ایران به تقویمِ شمسی گره خورده است (نوروز، مجامع، پایانِ سالِ مالی). بازدهِ ماه حاصلضربِ بازدههای روزانهٔ همان ماه است نه جمعشان. ماهی که کمتر از سه روزِ معاملاتی دارد خانهٔ خالی میماند و ماهِ جاری ناقص است.
پیشرو و پسرو
؟ماتریس همبستگی
در ماتریسِ تأخیرِ ۱، خانهٔ سطرِ «الف» و ستونِ «ب» یعنی همبستگیِ بازدهِ هفتهٔ گذشتهٔ «الف» با بازدهِ این هفتهٔ «ب». تأخیرِ ۰ عمداً هم آورده شده تا معلوم باشد چقدر از رابطه صرفاً همزمانی است.
نمره پیشرو بودن
؟با حدودِ ۷۸ هفته داده، خطای استانداردِ هر ضریبِ همبستگی نزدیکِ ۰٫۱۱ است؛ اختلافِ کوچکترِ از آن نویز است نه پیشتازی. این جدول ترتیب میدهد، نه حکم.
ورود و خروج پول حقیقی صنایع
؟خالص خرید حقیقی هر صنعت
میلهٔ هر صنعت خالصِ ریالیِ حقیقی است و نقطهٔ کنارش همان خالص تقسیم بر ارزشِ کلِ معاملاتِ همان صنعت در همان بازه. عددِ ریالی میگوید «چقدر»، نسبت میگوید «چقدر نسبت به اندازهٔ خودش» — و این دو معمولاً ترتیبِ متفاوتی میدهند. سمتِ حقوقی عمداً کشیده نشده چون در تابلوی TSETMC خالصِ حقوقی دقیقاً قرینهٔ خالصِ حقیقی است و ستونِ دومی جز تکرار نبود.
ماتریس حرارتی روزانه
؟رنگ نسبت است نه ریال: با عددِ ریالی فقط دو صنعتِ بزرگ رنگ میگرفتند و باقیِ ماتریس خاکستریِ بیاطلاع میشد. خانهٔ خالی یعنی آن صنعت در آن نشست ردیفی در تابلوی حقیقی/حقوقی نداشته است.
نمادهای پیشران صنعت
؟این جدول همیشه بازهٔ ۲۰ نشست را نشان میدهد، مستقل از بازهٔ انتخابیِ بالا. صنعت از منوی بالای صفحه گرفته میشود.
نقشه زنجیره ارزش
؟حلقههای زنجیره و عملکرد نسبی
این نگاشت قضاوتِ صنعتی است نه دادهٔ استخراجشده: هیچ جدولی در این پایگاه رابطهٔ بالادست/پاییندست را ذخیره نمیکند و sector_code فقط یک دستهبندیِ تخت است. بازدهِ هر حلقه میانگینِ وزنیِ بازدهِ ۲۰ نشستِ اخیرِ صنایعِ آن حلقه است و وزن «شمارِ نماد» است نه ارزشِ بازار — تعدادِ سهامِ شرکتها در این پایگاه ذخیره نمیشود، پس وزنِ واقعیِ بازار محاسبهپذیر نیست.
یک محدودیتِ صریح: TSETMC قطعهساز و خودروساز را زیرِ یک کدِ واحد میگذارد، پس حلقهٔ «قطعه → خودروساز» با این داده تفکیکپذیر نیست و در یک حلقه تا خورده است. همینطور متانول، اوره و پلیمر همگی زیرِ «محصولات شیمیایی»اند.